Ekonomik Göstergeler Nelerdir? Ne İşe Yarar?

Kategori: Forex Teknik Analiz, Forex Temel Analiz / 25 Mart 2016

Ekonomik Göstergeler Nelerdir? Ne İşe Yarar?Ekonomik göstergeler, yatırım piyasalarının hangi yönde olacağı konusunda bizim fikir sahibi olmamızı sağlayan faktörlerdir. Bu göstergelerin hazırlanmasındaki amaç; ulusal çapta meydana gelen ekonomik değişimlerin izlenmesi ve değerlendirilmesidir. Bu göstergelerin değerlendirilmesi, sayısal verilere dökülmesi ve grafiklerinin oluşturulması yatırımcılar için yol gösterici amaca hizmet etmektedir. Ekonominin durumuna ait bu değerlendirmeleri iktisat dilinde ‘ekonominin ölçülmesi 1’ ve ‘ekonominin ölçülmesi 2’ olarak ele alacağız. Yatırımlarınızın sağlığı açısından ele alacağımız bu faktörleri ayrıntılı inceleyerek, analizlerinizde kullanmanız ve bunun sonucunda kararlarınızı vermeniz önemlidir.

Ekonominin Ölçülmesi 1: Hasıla ve Ödemeler Dengesi

Gayri Safi Yurtiçi Hasılanın Ölçülmesi

Bir ülkede belli bir yıl içerisinde üretilen nihai malların piyasa değerini gayri safi yurtiçi hasıla olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca bu malların piyasa değeri, arz tarafının bu malları almak için ödedikleri para miktarına yani toplam harcamaya hem de üretim faktörlerinin elde ettikleri gelirlerin toplamına yani toplam gelire eşittir. Gayri safi yurtiçi hasılanın büyüklüğü; gayri safi milli hasıla, net yurtiçi hasıla, yurtiçi gelir, milli gelir, kişisel gelir, harcanabilir kişisel gelir gibi faktörler ile belirlenir. Ölçülmesi içinde ekonomistler üç alternatif yaklaşım kullanmaktadırlar. Toplam üretim yaklaşımı, toplam harcama yaklaşımı ve toplam gelir yaklaşımı olarak yapabilmektedirler.

Toplam üretim yaklaşımı; katma değerler toplamına eşit olduğu düşüncesine dayanır. Ekonomi içerisinde bulunan tüm firmaların katma değerleri hesaplanarak ölçülür.

Toplam harcama yaklaşımı; ülke içerisinde üretilen bir yıllık nihai mallar, tüketiciler, hükümet, firmalar ve yabancı ülkeler tarafından satın alınır. Bunların toplamı ile de harcama yaklaşımı ile ölçüm yapılır.

Toplam gelir yaklaşımı; kişilerin üretim sürecinde elde ettikleri rakam üzerinden hesaplanır.

Ödemeler Dengesi

Ülke içerisinde bulunan yerleşiklerin diğer ülkeler ile belli bir dönem içinde yaptıkları ekonomik işlemlerin kayıt edildiği tabloya ödemeler dengesi denir. Tablo içerisinde mal, hizmet, transfer ve varlık işlemleri mevcuttur. Ödemeler dengesi hesapları dört ana gruba ayrılır. Cari hesap, sermaye hesabı, resmi rezerv işlemleri hesabı ve net hata – noksan şeklindedir.

Cari hesap; diğer ülkelerle gerçekleşen ithalat, ihracat, turizm, taşımacılık, sigortacılık, eğitim, mali hizmetler, firmaların ya da kişilerin sahip oldukları yabancı yatırımlardan elde edilen faiz, kar gelirleri ve karşılıksız transferler gibi faktörler içerisinde barındıran hesap türüdür. Tabloda pozitif olanları + ile negatif olanları da- ile gösterilir.

Sermaye hesabı; diğer ülkeler ile gerçekleşen varlık işlemlerini kapsar. Yani tahvil, hisse senedi, ev, arsa ve banka mevduat hesapları işlem görür. Sermaye girişleri +, sermaye çıkışları – olarak gösterilir.

Resmi rezerv hareketleri hesabı ve net hata; hükümetin merkez bankası ve IMF nezdinde sahip olduğu altın ve döviz rezervlerinde meydana gelen değişimleri göstermektedir. Ödemeler dengesi tanım olarak 0’a eşit olması gerekmektedir. Ama genelde bu dengenin sağlanması zor olur ve belli eksiklikler ya da gecikmelerden dolayı fazla veya eksik verir. Bu eksik ya da fazla kısmada net hata – noksan denilir.

Ekonominin Ölçülmesi 2: İşsizlik, Enflasyon, Döviz Kuru ve Faiz Haddi

İşsizlik

Ülke içerisinde çalışabilecek durumda olan ve çalışmak isteyen kişilerin resmi para kazanacak kişinin olmamasına işsizlik denilmektedir. Bir ülke içerisinde gayri safi yurtiçi hasıla azaldığında üretilen mal ve hizmet azalır. Bunun sonucu olarak da emek miktarı azalır ve işsizlik artar. Tersi durumda da işsizlik azalır. İşsizliğin ekonomiye iki türlü maliyeti vardır. Sosyal maliyet ve iktisadi maliyet olarak adlandırılır. Sosyal maliyet kişinin yaşam koşullarının değişmesi ile ilgilidir. İktisadi maliyet ise çalışmaları durumunda elde edilecek üretimin yapılamamasıdır.

Enflasyon

Fiyatlar genel seviyesinin sürekli artış gösterdiği bir durumdur. Enflasyonun artması satın alma gücünün zayıflaması anlamına gelir. Gayri safi yurt içi hasıla ile doğru orantılıdır. Tersi duruma ise deflasyon denilmektedir. Üç çeşit enflasyon türü vardır. Sürünen enflasyon, dört nala enflasyon ve hiper enflasyon. Enflasyona karşı çıkılmasının sebebi kişilerin genelde “ekonomik planlamalarını olumsuz etkilediği için” düşüncesi yatmaktadır. Hâlbuki ücret hadlerinde yaşanan değişimlerin arkasında enflasyon değil, sermaye birikimlerindeki ve teknolojideki değişimler yer alır. Enflasyon nominal geliri sabit olanların ya da enflasyon haddi kadar artış yaşamayanların yaşam standartlarını bozar. Örnek vermek gerekirse en güzeli emekliler olur. Bu sebepten dolayı da bazı ekonomistler “sabit gelirlilerden alınan en adil olmayan vergi” diye tanımlar. Beklenen ve gerçekleşen enflasyon değerlerinin birbirinden farklı olması, gelirlerin gruplar arasında adil olmayan bir şekilde geçişlerine sebep olmasıdır.

Faiz Haddi

Faiz haddi iki çeşittir. Nominal faiz haddi; borçlunun alacaklıya ödemek için sözleştikleri nominal getiri haddini temsil eder. Enflasyon haddi gibi nominal faiz haddi de gayri safi yurtiçi hasıla ile doğru orantılıdır. Reel faiz haddi; nominal ve reel büyüklükler arasındaki farkın önemli olduğu bir değişkendir. Hesaplamanın içerisinde enflasyon haddi de yer almaktadır. Reel faiz haddi de gayri safi yurtiçi hasıla ile birlikte hareket etmez. Yani reel faiz haddi devrevi olmayan bir değişkendir.

Döviz Kurları

Ekonomi içerisinde döviz kurları da üçer ayrılmaktadır.

İki taraflı nominal döviz kuru; yabancı para biriminin ulusal para cinsinden değerine denilmektedir. Nominal döviz kurunun yükselmesi, nominal değer kaybına, ithalat yapabileceğimiz malların ülkemiz için pahalılaşmasına, ithalat yapabileceğimiz malların ise yabancılar için ucuzlamasına yol açar. Nominal döviz kurunun düşmesi de tam tersi etkiyi yaratır.

Nominal efektif (ticaret ağırlıklı) döviz kuru; ortalama bir değişimi gösterir. Nominal döviz kurunun ortalaması, ulusal paranın dövizler karşısındaki değişimini gösterir. Hesaplanmasında ise ulus içerisinde önemli ticari paya sahip olan ülkelerin döviz kurları hesaplanır.

Reel döviz kuru; yurtdışı fiyat düzeyi ile nominal döviz kuru çarpımının, yurtiçi fiyat düzeyine oranına denir. Reel döviz kurunun yükselmesi, reel değer kaybına neden olmaktadır. Bu bağlamda reel döviz kuru ülkenin rekabet gücünün ne olduğunu bizlere göstermektedir.

İlginizi Çekebilir

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir